UPRISE Bülteni No. 5
Çeşitlilik Yoluyla Birlik: UPRISE Projesi Sonlandırma Konferansı Üzerine Düşünceler ve Kapsayıcı Eğitime Doğru Yol
17 Haziran 2026 tarihinde UPRISE Projesi önemli bir dönüm noktasına ulaşmış ve Güneydoğu Avrupa’nın farklı bölgelerinden eğitimcileri, araştırmacıları ve politika yapıcıları bir araya getiren hibrit UPRISE Proje Sonlandırma Konferansı gerçekleştirilmiştir.
Bu buluşma; projenin ilerleyişini paylaşmak, yakın zamanda gerçekleştirilen saha araştırmalarından elde edilen bulguları tartışmak ve Trakya’nın eğitim ortamında dinî kapsayıcılığı teşvik etme konusundaki proje kararlılığını güçlendirmek için önemli bir platform sağlamıştır.
Etkinliğin hibrit formatı, hem fiziksel olarak katılan kişiler hem de Yunanistan, Romanya ve Bulgaristan’daki ortak kurumlarından çevrim içi olarak bağlanan katılımcılar arasında kesintisiz bir iş birliği imkânı sağlamıştır.
Bu kapsayıcı yaklaşım, projenin kendi adıyla da örtüşmektedir:
“Çeşitlilik Yoluyla Birlik: Yunanistan’daki Müslüman Eğitiminde Dinî Kapsayıcılığın Teşvik Edilmesi (UPRISE)”
Vizyon: UPRISE Neden Önemlidir?
UPRISE projesi, Trakya’daki devlet ilkokullarında öğrenim gören Müslüman öğrencilerin karşılaştığı özgün zorlukları ele almak üzere tasarlanmış iki yıllık bir Erasmus+ İş Birliği Ortaklığıdır (2024–2026).
Bölgedeki öğrencilerin %20’den fazlasının kendisini Müslüman olarak tanımlaması, proje kapsamında aşağıdaki ihtiyaçların önemini ortaya koymaktadır:
- açık bir düzenleyici çerçeve,
- standartlaştırılmış pedagojik kaynaklar,
- kapsayıcı eğitim politikaları.
UPRISE’ın temel amacı; Din Bilgisi dersine katılan veya bu dersten muaf tutulan öğrencilerin karşılaştığı engelleri araştırmak ve somut müdahaleler, pedagojik materyaller ile kapsayıcı politikalar önermektir.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi temelinde şekillenen proje, her çocuğun dinî inançlarına saygı gösteren ve aynı zamanda toplumsal uyumu destekleyen bir eğitim almasını sağlamayı amaçlamaktadır.
Güçlü Bir Akademik İş Birliği: Ortaklarımız
UPRISE’ın gücü, her biri farklı uzmanlık alanları sunan dört üniversiteden oluşan çeşitli bir konsorsiyuma dayanmaktadır:
• National and Kapodistrian University of Athens (NKUA), Yunanistan
Genel Proje Koordinatörü olarak NKUA, kurumsal liderlik sağlamakta ve tüm proje bileşenlerinin bütünleşik biçimde yürütülmesini denetlemektedir. Doç. Dr. Efstathios Lianos Liantis’in bilimsel rehberliğinde, NKUA ekibi şu çalışma arkadaşlarından oluşmaktadır: Emmanouil Karageorgoudis, Christos Papakostas, Paschalis Kalitsis ve Anastasia Sideri.
• Democritus University of Thrace (DUTH), Yunanistan
Yerel akademik temel olarak DUTH, Trakya’nın toplumsal yapısına ilişkin derin bilgi ve deneyim sağlamaktadır.
Bilimsel Koordinatör Doç. Dr. Marco Miotto liderliğindeki DUTH ekibinde şu araştırmacılar yer almaktadır:
- Theodora Vainderli,
- Lazaros Mitsou,
- Orhan Aziz.
• Sofia University “St Kliment Ohridski” (SU), Bulgaristan
Bu ortak, özellikle Bulgaristan’daki önemli Müslüman azınlıkların kapsanması konusunda bölgesel uzmanlık sunmakta ve daha geniş bir Güneydoğu Avrupa perspektifi sağlamaktadır. Ekip, Ekaterina Zlateva Tomova tarafından yönetilmekte ve Siyka Georgieva Chavdarova-Kostova ile Petya Ivanova tarafından desteklenmektedir.
• “Ștefan cel Mare” University of Suceava (USV), Romanya
USV, kapsayıcı ve kültürlerarası eğitim alanlarında yüksek düzeyde metodolojik titizlik ve uzmanlık sağlamaktadır.
Ekip:
Dr. Diana Sînziana Duca tarafından yönetilmekte olup aşağıdaki araştırmacılar tarafından desteklenmektedir:
- Dr. Maria-Doina Schipor,
- Dr. Andreea Ursu,
- Dr. Alina Ionescu-Corbu.
Çerçeve: İlerlemenin Beş Ayağı
Projenin hedefleri, her biri ortakların özel katkılarıyla yürütülen beş bütünleşik İş Paketi (Work Packages – WPs) aracılığıyla gerçekleştirilmektedir:
WP1: Proje Yönetimi
NKUA liderliğinde yürütülen bu iş paketi, ortaklığın idari ve mali işleyişinin sağlıklı şekilde devam etmesini güvence altına almaktadır.
DUTH ve USV gibi ortaklar, projenin hedefleriyle uyumunun korunması ve faaliyetlerin etkili biçimde yürütülmesi için aktif olarak katkı sağlamaktadır.
WP2: Nitel Araştırma
Bu iş paketi, öğretmenlerin, okul müdürlerinin ve din eğitimi öğretmenlerinin görüşlerinin yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmasına odaklanmaktadır.
USV, bu iş paketinin lideridir ve aşağıdaki görevlerden sorumludur:
- kültürel duyarlılığa sahip araştırma araçlarının tasarlanması,
- nitel verilerin analiz edilmesi.
NKUA ve DUTH, saha araştırması kapsamında veri toplama çalışmalarını yürütmektedir.
Bu aşamanın önemli noktalarından biri, DUTH tarafından gerçekleştirilen Pilot Çalışma olmuştur. Bu çalışma, araştırma araçlarının İskeçe (Xanthi) ve Rodop (Rodopi) bölgelerindeki okullarda uygulanabilirliğini test etmiştir.
WP3: Nicel Araştırma
DUTH liderliğinde yürütülen bu iş paketi, yüzlerce eğitimciye uygulanan dijital anketler aracılığıyla araştırmayı genişletmektedir.
USV, bu süreçte önemli bir liderlik rolü üstlenmektedir:
- çevrim içi anket uygulamasını yönetmek,
- istatistiksel analizleri gerçekleştirmek.
17 Haziran’daki etkinlikte sunulan ilk bulgular, öğretmenlerin kapsayıcılığa yönelik oldukça olumlu tutumlara sahip olduğunu göstermiştir (5 üzerinden 4,56 puan).
Bununla birlikte öğretmenlerin aşağıdaki yapısal engellerle karşılaştığı ortaya çıkmıştır:
- öğretmen atamalarındaki gecikmeler,
- standartlaştırılmış müfredat eksikliği.
WP4: Pedagojik Materyaller ve LMS Platformu
Bu iş paketi Sofia University (SU) liderliğinde yürütülmekte ve somut eğitim kaynaklarının oluşturulmasına odaklanmaktadır.
Bu kapsamda:
- 36 ders planının geliştirilmesi,
- öğretmenlerin aşağıdaki kaynaklara erişebileceği bir LMS platformunun oluşturulması
yer almaktadır:
- rol yapma kartları,
- çalışma kâğıtları,
- sunumlar.
Bu kaynaklar:
- empatiyi,
- karşılıklı saygıyı,
- dinî çeşitliliğe duyarlı öğrenme ortamlarını
desteklemek amacıyla hazırlanmıştır.
NKUA ve DUTH, bu materyallerin içerik geliştirme sürecine önemli katkılar sağlamaktadır.
WP5: Yaygınlaştırma ve İletişim
İletişim faaliyetlerinin genel liderliği NKUA tarafından yürütülmektedir.
USV ise aşağıdaki faaliyetlerin geliştirilmesinden sorumlu lider ortaktır:
- haber bültenleri (newsletters),
- basın bültenleri,
Bu çalışmalar sayesinde proje bulgularının ve sonuçlarının mümkün olan en geniş kitleye ulaşması hedeflenmektedir.
Geleceğe Bakış
17 Haziran 2026 tarihinde gerçekleştirilen UPRISE Proje Sonlandırma Konferansı, güçlü bir sonuca işaret etmiştir:
Eğitimciler dinî kapsayıcılığa pedagojik olarak açık olsalar da, teoriden uygulamaya geçiş için:
- kurumsal destek,
- standartlaştırılmış kaynaklar,
- açık prosedürler
gerekmektedir.
Proje sonuçlarına dayanan temel çıkarımlardan bazıları aşağıdaki gibidir:
• Olumlu Tutumlar ve Süregelen Yapısal Engeller
Nicel veriler, devlet ilkokulu öğretmenlerinin dinî açıdan kapsayıcı eğitime yönelik sürekli olarak olumlu tutumlara sahip olduğunu göstermektedir.
Bu tutumların puanı:
5 üzerinden 4,56’dır.
Ancak bu olumlu yaklaşımlar önemli idari engeller nedeniyle sınırlanmaktadır.
En belirgin sorun, din eğitimi öğretmenlerinin atanmasındaki gecikmelerdir.
Bu sorun:
- devlet ilkokulu öğretmenlerinin %72’si,
- İslam din eğitimi öğretmenlerinin %100’ü
tarafından temel bir problem olarak belirtilmiştir.
Kurumsal Reform ve Standartlaştırma İhtiyacı
Proje, din eğitimi için standartlaştırılmış bir çerçevenin eksikliğini kritik bir konu olarak ortaya koymuştur.
Bulgular aşağıdaki eksikliklere işaret etmektedir:
- resmî bir müfredatın bulunmaması,
- onaylanmış öğretim materyallerinin eksikliği.
Bu durum, birçok eğitimcinin öğretim sürecinde gayriresmî kaynaklara ve kişisel uygulamalara dayanmasına neden olmaktadır.
Dinî kapsayıcılığın sürdürülebilir biçimde uygulanabilmesi için:
- açık bir kurumsal çerçeve,
- ortak rehber ilkeler,
- uygun pedagojik kaynaklar
oluşturulması temel bir gereklilik olarak görülmektedir.
Teknoloji, Kapsayıcı Uygulamalar İçin Bir Köprü Olarak
Araştırma, dijital araçların kapsayıcı yaklaşımlar ile sınıf içindeki katılımcı uygulamalar arasında bir bağlantı kurabileceğini ortaya koymuştur.
Bulgular, aşağıdakiler arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir:
- teknoloji kullanımı,
- öğrenci merkezli öğretim stratejileri.
Eğitimciler genel olarak dijital araçları yararlı olarak değerlendirse de proje, deneyim yılıyla ilişkili bir eğilim tespit etmiştir:
Din eğitimi alanında daha fazla deneyime sahip öğretmenler, çoğu zaman daha düşük düzeyde dijital katılım göstermektedir.
Bu durumu ele almak amacıyla proje şu öneriyi sunmaktadır:
Daha deneyimli eğitimciler için hedeflenmiş dijital mentorluk programları geliştirilmesi.
Bu sayede öğretmenlerin pedagojik açıdan açık ve olumlu yaklaşımlarını modern, kapsayıcı sınıf uygulamalarına dönüştürmeleri desteklenecektir.
Projenin Ağustos 2026’da tamamlanmasına yaklaşılırken, UPRISE konsorsiyumu şu çıktının tamamlanmasına bağlılığını sürdürmektedir:
“Dinî Kapsayıcılık Üzerine Kapsamlı Çerçeve”(Comprehensive Framework on Religious Inclusivity).
Sizleri, projenin internet sitesi ve sosyal medya kanalları aracılığıyla bizimle bağlantıda kalmaya davet ediyoruz.
Çalışmalarımız devam ederken amacımız; her öğrencinin, inancı ne olursa olsun, demokratik ve kapsayıcı bir sınıf ortamında gelişebileceği “cesur alanlar” (brave spaces) oluşturmaktır.
Video: https://drive.google.com/file/d/1H-YZtzzDegXklQwHG2NC-sLf3c8GDt5o/view
