Blog

Ενημερωτικό Δελτίο UPRISE Νο. 5

Ενότητα μέσα από τη Διαφορετικότητα: Στοχασμοί για το Συνέδριο Λήξης του Έργου UPRISE και την Πορεία προς τη Συμπεριληπτική Εκπαίδευση

Στις 17 Ιουνίου 2026, το έργο UPRISE έφτασε σε ένα σημαντικό ορόσημο, διοργανώνοντας το υβριδικό Συνέδριο Λήξης του έργου UPRISE, το οποίο συγκέντρωσε εκπαιδευτικούς, ερευνητές και φορείς χάραξης πολιτικής από ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η συνάντηση αυτή αποτέλεσε μια σημαντική πλατφόρμα για την παρουσίαση της προόδου του έργου, τη συζήτηση των ευρημάτων από την πρόσφατη επιτόπια έρευνα και την ενίσχυση της δέσμευσης του έργου για την προώθηση της θρησκευτικής συμπερίληψης στο εκπαιδευτικό περιβάλλον της Θράκης.

Η υβριδική μορφή της εκδήλωσης επέτρεψε την απρόσκοπτη συνεργασία μεταξύ των συμμετεχόντων που βρίσκονταν στον χώρο και εκείνων που συμμετείχαν διαδικτυακά από τα συνεργαζόμενα ιδρύματα στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.

Αυτή η συμπεριληπτική προσέγγιση αντανακλά και το ίδιο το όνομα του έργου:

«Ενότητα μέσα από τη Διαφορετικότητα: Προώθηση της Θρησκευτικής Συμπερίληψης στη Μουσουλμανική Εκπαίδευση στην Ελλάδα (UPRISE)».

Το Όραμα: Γιατί το UPRISE Έχει Σημασία

Το έργο UPRISE αποτελεί μια διετή Συνεργασία Erasmus+ (2024–2026), σχεδιασμένη ειδικά για την αντιμετώπιση των ιδιαίτερων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι μουσουλμάνοι μαθητές στα δημόσια δημοτικά σχολεία της Θράκης.

Με περισσότερο από το 20% των μαθητών της περιοχής να αυτοπροσδιορίζονται ως μουσουλμάνοι, το έργο αναγνωρίζει την κρίσιμη ανάγκη για:

• ένα σαφές κανονιστικό πλαίσιο,
• τυποποιημένους παιδαγωγικούς πόρους,
• και συνεκτικές εκπαιδευτικές πολιτικές.

Ο βασικός στόχος του UPRISE είναι να διερευνήσει τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι μαθητές οι οποίοι είτε παρακολουθούν είτε απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών και να προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις, παιδαγωγικό υλικό και συμπεριληπτικές πολιτικές.

Βασισμένο στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το έργο επιδιώκει να διασφαλίσει ότι κάθε παιδί λαμβάνει εκπαίδευση που σέβεται τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, ενώ παράλληλα προάγει την κοινωνική συνοχή.

Μια Ισχυρή Ακαδημαϊκή Συμμαχία: Οι Εταίροι μας

Η δύναμη του UPRISE βασίζεται στην ποικιλόμορφη κοινοπραξία τεσσάρων πανεπιστημίων, καθένα από τα οποία προσφέρει εξειδικευμένη τεχνογνωσία:

• Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Ελλάδα

Ως ο συνολικός Συντονιστής του Έργου, το ΕΚΠΑ παρέχει θεσμική ηγεσία και επιβλέπει την ολοκλήρωση όλων των επιμέρους στοιχείων του έργου.

Υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Αναπληρωτή Καθηγητή Ευστάθιου Λιανού Λιάντη, η ομάδα του ΕΚΠΑ περιλαμβάνει τους συνεργάτες:

• Εμμανουήλ Καραγεωργούδη
• Χρήστου Παπακώστα
• Πασχάλη Καλίτση
• Αναστασίας Σιδέρη

• Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ), Ελλάδα

Ως τοπικός ακαδημαϊκός πυλώνας, το ΔΠΘ παρέχει βαθιά γνώση του κοινωνικού ιστού της Θράκης.

Υπό την επιστημονική καθοδήγηση του Αναπληρωτή Καθηγητή Marco Miotto, η ομάδα του ΔΠΘ περιλαμβάνει τους συνεργάτες:

• Θεοδώρα Βαϊντερλή,
• Λάζαρο Μήτσου,
• Ορχάν Αζήζ.

• Πανεπιστήμιο Σόφιας «St. Kliment Ohridski», Βουλγαρία

Ο εταίρος αυτός προσφέρει σημαντική περιφερειακή τεχνογνωσία, ιδιαίτερα σχετικά με την ένταξη σημαντικών μουσουλμανικών μειονοτήτων στη Βουλγαρία, παρέχοντας μια ευρύτερη νοτιοανατολική ευρωπαϊκή προοπτική.

Η ομάδα καθοδηγείται από την Ekaterina Zlateva Tomova και υποστηρίζεται από:

• Siyka Georgieva Chavdarova-Kostova,
• Petya Ivanova,

• Πανεπιστήμιο «Ștefan cel Mare» του Suceava (USV), Ρουμανία

Το USV συμβάλλει με υψηλού επιπέδου μεθοδολογική αυστηρότητα και εξειδίκευση στη συμπεριληπτική και διαπολιτισμική εκπαίδευση.

Η ομάδα καθοδηγείται από τη Δρ Diana Sînziana Duca και υποστηρίζεται από:

• Maria-Doina Schipor,
• Andreea Ursu,
• Alina Ionescu-Corbu.

Το Πλαίσιο: Οι Πέντε Πυλώνες Προόδου

Οι στόχοι του έργου υλοποιούνται μέσω πέντε ολοκληρωμένων Πακέτων Εργασίας (Work Packages – WPs), καθένα από τα οποία βασίζεται σε συγκεκριμένες συνεισφορές των εταίρων:

WP1: Διαχείριση Έργου

Το πακέτο αυτό, με επικεφαλής το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), διασφαλίζει τη διοικητική και οικονομική ομαλή λειτουργία της συνεργασίας.

Εταίροι όπως το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ) και το Πανεπιστήμιο Ștefan cel Mare του Suceava (USV) συμμετέχουν ενεργά, ώστε να διατηρείται η ευθυγράμμιση του έργου με τους στόχους και τις απαιτήσεις του.

WP2: Ποιοτική Έρευνα

Το πακέτο αυτό επικεντρώνεται στη συλλογή των απόψεων εκπαιδευτικών, διευθυντών σχολείων και εκπαιδευτικών θρησκευτικής εκπαίδευσης μέσω ημι-δομημένων συνεντεύξεων.

Το USV είναι ο επικεφαλής εταίρος του WP2 και είναι υπεύθυνο για:

• τον σχεδιασμό ερευνητικών εργαλείων με πολιτισμική ευαισθησία,
• την ανάλυση των ποιοτικών δεδομένων.

Το ΕΚΠΑ και το ΔΠΘ αναλαμβάνουν τη συλλογή των δεδομένων στο πεδίο.

Σημαντικό σημείο αυτής της φάσης αποτέλεσε η Πιλοτική Μελέτη του ΔΠΘ, η οποία εξέτασε τη δυνατότητα εφαρμογής των ερευνητικών εργαλείων σε σχολεία της Ξάνθης και της Ροδόπης.

WP3: Ποσοτική Έρευνα

Με επικεφαλής το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ), το WP3 διευρύνει την έρευνα μέσω ψηφιακών ερωτηματολογίων που απευθύνονται σε εκατοντάδες εκπαιδευτικούς.

Το USV έχει ηγετικό ρόλο στη διαδικασία αυτή, καθώς:

• διαχειρίζεται την ηλεκτρονική εφαρμογή της έρευνας,
• πραγματοποιεί τις στατιστικές αναλύσεις.

Τα πρώτα ευρήματα που παρουσιάστηκαν κατά την εκδήλωση της 17ης Ιουνίου έδειξαν ότι, ενώ οι εκπαιδευτικοί έχουν ιδιαίτερα θετικές στάσεις απέναντι στη συμπερίληψη (βαθμολογία 4,56/5), αντιμετωπίζουν σημαντικά δομικά εμπόδια, όπως:

• καθυστερημένες τοποθετήσεις εκπαιδευτικών,
• έλλειψη τυποποιημένων αναλυτικών προγραμμάτων.

WP4: Παιδαγωγικό Υλικό και Πλατφόρμα LMS

Το πακέτο αυτό καθοδηγείται από το Πανεπιστήμιο Σόφιας (SU) και επικεντρώνεται στη δημιουργία πρακτικών εκπαιδευτικών πόρων.

Περιλαμβάνει:

• την ανάπτυξη 36 σχεδίων μαθημάτων,
• τη δημιουργία μιας πλατφόρμας LMS, ενός ψηφιακού κόμβου όπου οι εκπαιδευτικοί μπορούν να έχουν πρόσβαση σε:
  • κάρτες παιχνιδιού ρόλων,
  • φύλλα εργασίας,
  • παρουσιάσεις,

με στόχο την καλλιέργεια:

• της ενσυναίσθησης,
• του αμοιβαίου σεβασμού.

Το ΕΚΠΑ και το ΔΠΘ αποτελούν βασικούς συντελεστές στην ανάπτυξη του περιεχομένου αυτών των υλικών.

WP5: Διάχυση και Επικοινωνία

Η συνολική ευθύνη για την επικοινωνία ανήκει στο ΕΚΠΑ, ενώ το USV έχει τον ρόλο του επικεφαλής για την ανάπτυξη:

• ενημερωτικών δελτίων (newsletters),
• δελτίων τύπου,

ώστε τα ευρήματα και τα αποτελέσματα του έργου να φτάσουν στο ευρύτερο δυνατό κοινό.

Κοιτάζοντας προς το Μέλλον

Το Συνέδριο Λήξης του Έργου UPRISE στις 17 Ιουνίου 2026 ανέδειξε ένα σημαντικό συμπέρασμα:

Παρόλο που οι εκπαιδευτικοί είναι παιδαγωγικά ανοιχτοί στη θρησκευτική συμπερίληψη, η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη απαιτεί:

• θεσμική υποστήριξη,
• τυποποιημένους πόρους,
• σαφείς διαδικασίες.

Μερικά από τα βασικά συμπεράσματα που βασίζονται στα αποτελέσματα του έργου είναι τα ακόλουθα:

• Θετικές στάσεις έναντι επίμονων δομικών εμποδίων

Τα ποσοτικά δεδομένα δείχνουν ότι οι εκπαιδευτικοί των δημόσιων δημοτικών σχολείων παρουσιάζουν σταθερά θετικές στάσεις απέναντι στη θρησκευτικά συμπεριληπτική εκπαίδευση, με βαθμολογία 4,56 σε κλίμακα 5 βαθμών.

Ωστόσο, αυτές οι θετικές αντιλήψεις περιορίζονται από σημαντικά διοικητικά εμπόδια.

Το σημαντικότερο από αυτά είναι η καθυστέρηση στην τοποθέτηση εκπαιδευτικών θρησκευτικής εκπαίδευσης, η οποία αναφέρθηκε ως βασικό πρόβλημα από:

• το 72% των εκπαιδευτικών δημόσιων δημοτικών σχολείων,
• το 100% των εκπαιδευτικών ισλαμικής θρησκείας.

Ανάγκη για Θεσμική Μεταρρύθμιση και Τυποποίηση

Το έργο ανέδειξε την κρίσιμη έλλειψη ενός τυποποιημένου πλαισίου για τη θρησκευτική εκπαίδευση.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι υπάρχει:

• απουσία επίσημου αναλυτικού προγράμματος,
• έλλειψη εγκεκριμένων εκπαιδευτικών υλικών,

γεγονός που οδηγεί πολλούς εκπαιδευτικούς να βασίζονται σε ανεπίσημες πηγές και προσωπικές πρακτικές για την υλοποίηση της διδασκαλίας.

Η δημιουργία ενός σαφούς θεσμικού πλαισίου, κοινών κατευθυντήριων οδηγιών και κατάλληλων παιδαγωγικών πόρων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη εφαρμογή της θρησκευτικής συμπερίληψης.

Η Τεχνολογία ως Γέφυρα για Συμπεριληπτική Πρακτική

Η έρευνα κατέδειξε ότι τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να λειτουργήσουν ως σύνδεσμος μεταξύ των συμπεριληπτικών αντιλήψεων και της συμμετοχικής πρακτικής στην τάξη.

Τα αποτελέσματα έδειξαν μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ:

• της χρήσης τεχνολογίας,
• και των μαθητοκεντρικών στρατηγικών διδασκαλίας.

Παρόλο που οι εκπαιδευτικοί γενικά θεωρούν τα ψηφιακά εργαλεία χρήσιμα, το έργο εντόπισε ένα μοτίβο που σχετίζεται με την εμπειρία:

Οι εκπαιδευτικοί με περισσότερα χρόνια εμπειρίας στη θρησκευτική εκπαίδευση συχνά παρουσιάζουν χαμηλότερο επίπεδο ψηφιακής εμπλοκής.

Για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, το έργο προτείνει:

στοχευμένη ψηφιακή καθοδήγηση (digital mentoring) για πιο έμπειρους εκπαιδευτικούς, ώστε να μπορούν να μετατρέψουν τη θετική παιδαγωγική τους στάση σε σύγχρονες, συμπεριληπτικές πρακτικές διδασκαλίας.

Καθώς το έργο πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του τον Αύγουστο του 2026, η κοινοπραξία του UPRISE παραμένει προσηλωμένη στην ολοκλήρωση του:

«Ολοκληρωμένου Πλαισίου για τη Θρησκευτική Συμπερίληψη» (Comprehensive Framework on Religious Inclusivity).

Σας προσκαλούμε να παραμείνετε συνδεδεμένοι μέσω της ιστοσελίδας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του έργου, καθώς συνεχίζουμε να δημιουργούμε «ασφαλείς χώρους διαλόγου και έκφρασης» (brave spaces), όπου κάθε μαθητής, ανεξάρτητα από τη θρησκευτική του πίστη, μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε ένα δημοκρατικό και συμπεριληπτικό σχολικό περιβάλλον.

Βίντεο Συνεδρίου: https://drive.google.com/file/d/1H-YZtzzDegXklQwHG2NC-sLf3c8GDt5o/view