Ενημερωτικό Δελτίο UPRISE Νο. 2
Ακούγοντας τους Εκπαιδευτικούς της Θράκης: Τι έχει μάθει μέχρι σήμερα το UPRISE
Από το 2024, το έργο UPRISE – Unity in Diversity: Promoting Religious Inclusivity in Greek Muslim Education (Ενότητα μέσα από τη Διαφορετικότητα: Προώθηση της Θρησκευτικής Συμπερίληψης στη Μουσουλμανική Εκπαίδευση στην Ελλάδα) οικοδομεί μια τεκμηριωμένη βάση γνώσης σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα δημόσια και μειονοτικά δημοτικά σχολεία της Θράκης διαχειρίζονται τη Θρησκευτική Εκπαίδευση των μουσουλμάνων μαθητών.
Δύο σημαντικοί ερευνητικοί άξονες έχουν πλέον ολοκληρώσει τα αποτελέσματά τους, προσφέροντας την πιο σαφή μέχρι σήμερα εικόνα για το πώς εφαρμόζεται στην πράξη η συμπεριληπτική θρησκευτική εκπαίδευση, καθώς και για τα εμπόδια που εξακολουθούν να περιορίζουν την εφαρμογή της.
Κύρια Ενημέρωση για το Έργο
Το UPRISE ολοκλήρωσε την κεντρική ερευνητική του φάση, συνδυάζοντας μια εκτενή ποιοτική μελέτη με μια ποσοτική μελέτη συμμετεχόντων πολλαπλών ομάδων.
Η ποσοτική έρευνα υλοποιήθηκε σε διαδοχικά στάδια: ξεκίνησε με μια πιλοτική μελέτη, η οποία εξέτασε και βελτίωσε τα ερευνητικά εργαλεία, συνεχίστηκε με λεπτομερή τεκμηρίωση της μεθοδολογίας και των διαδικασιών συλλογής δεδομένων και ολοκληρώθηκε με μια έρευνα μεγάλης κλίμακας και την ανάλυση των αποτελεσμάτων.
Συνολικά, οι δύο ερευνητικοί άξονες — η ποιοτική και η ποσοτική έρευνα — προσφέρουν στο έργο μια σπάνια 360 μοιρών εικόνα: λεπτομερείς, πρωτοπρόσωπες μαρτυρίες από εκπαιδευτικούς, οι οποίες στη συνέχεια επιβεβαιώνονται στατιστικά σε ένα πολύ μεγαλύτερο δείγμα συμμετεχόντων.
Το έργο επιδίωξε να απαντήσει στο ακόλουθο ερώτημα:
Πώς παρέχεται ή δεν παρέχεται στην πραγματικότητα η Θρησκευτική Εκπαίδευση στους μουσουλμάνους μαθητές στη Θράκη της Ελλάδας και τι μπορεί να βελτιωθεί;
Η ποιοτική μελέτη συγκέντρωσε ημι-δομημένες συνεντεύξεις με 30 εκπαιδευτικούς, συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών δημόσιων σχολείων, εκπαιδευτικών ισλαμικής θρησκείας, διευθυντών σχολικών μονάδων και μουσουλμάνων εκπαιδευτικών σε μειονοτικά σχολεία, με στόχο τη χαρτογράφηση των καθημερινών πρακτικών:
- πώς εφαρμόζονται οι διαδικασίες απαλλαγής από το μάθημα,
- πώς αξιοποιούν τον χρόνο τους οι μαθητές που απαλλάσσονται,
- ποια εκπαιδευτικά υλικά και διδακτικές μέθοδοι χρησιμοποιούνται,
- και με ποιον τρόπο αντιμετωπίζεται με ευαισθησία η θρησκευτική διαφορετικότητα.
Στη συνέχεια, η ποσοτική έρευνα απευθύνθηκε σε 114 εκπαιδευτικούς (εκπαιδευτικούς δημόσιων δημοτικών σχολείων, εκπαιδευτικούς μειονοτικών δημοτικών σχολείων και εκπαιδευτικούς ισλαμικής θρησκείας) σε δημόσια δημοτικά σχολεία της Θράκης, εξετάζοντας κατά πόσο τα μοτίβα που αναδείχθηκαν στις συνεντεύξεις επιβεβαιώνονταν σε μια πολύ μεγαλύτερη ομάδα συμμετεχόντων.
Βασικά Αποτελέσματα
Οι στάσεις είναι θετικές· τα συστήματα παρουσιάζουν αδυναμίες
Και στις δύο μελέτες, οι εκπαιδευτικοί εκφράζουν σταθερά θετικές και συμπεριληπτικές στάσεις και περιγράφουν ουσιαστικές προσπάθειες ώστε οι μουσουλμάνοι μαθητές να αισθάνονται σεβασμό και αποδοχή.
Ωστόσο, και οι δύο ερευνητικοί άξονες καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: τα εμπόδια είναι κυρίως δομικά και όχι αποτέλεσμα στάσεων ή αντιλήψεων.
Η καθυστερημένη τοποθέτηση εκπαιδευτικών Θρησκευτικής Εκπαίδευσης αναδείχθηκε ως το συχνότερα αναφερόμενο εμπόδιο. Το ζήτημα αυτό επισημάνθηκε από τη μεγάλη πλειονότητα των εκπαιδευτικών δημόσιων σχολείων και από σχεδόν όλους τους εκπαιδευτικούς ισλαμικής θρησκείας που συμμετείχαν στην έρευνα.
Το εύρημα αυτό αντανακλά και τα αποτελέσματα της ποιοτικής έρευνας, όπου περιγράφηκαν περιπτώσεις στις οποίες οι Ιμάμηδες τοποθετούνταν στη μέση της σχολικής χρονιάς, ακόμη και τον Ιανουάριο, γεγονός που προκαλούσε αναστάτωση στα ωρολόγια προγράμματα και άφηνε μουσουλμάνους μαθητές χωρίς οργανωμένη θρησκευτική διδασκαλία για αρκετούς μήνες.
Τα εκπαιδευτικά υλικά είναι περιορισμένα, ιδιαίτερα για τους εκπαιδευτικούς ισλαμικής θρησκείας
Ενώ οι εκπαιδευτικοί στα μειονοτικά σχολεία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ένα εγκεκριμένο σχολικό εγχειρίδιο, οι εκπαιδευτικοί ισλαμικής θρησκείας στα δημόσια σχολεία δεν διαθέτουν κανένα επίσημο εγχειρίδιο.
Το κενό αυτό επιβεβαιώθηκε σε μεγάλη κλίμακα μέσω της ποσοτικής έρευνας, όπου οι εκπαιδευτικοί ισλαμικής θρησκείας ανέφεραν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά έλλειψης εκπαιδευτικού υλικού σε σύγκριση τόσο με τους εκπαιδευτικούς δημόσιων σχολείων όσο και με τους εκπαιδευτικούς μειονοτικών σχολείων.
Οι πρακτικές απαλλαγής παραμένουν ανομοιογενείς
Οι συνεντεύξεις κατέδειξαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στον τρόπο με τον οποίο τα σχολεία καταγράφουν τις απαλλαγές από το μάθημα και οργανώνουν τον χρόνο των μαθητών που απαλλάσσονται.
Οι πρακτικές κυμαίνονται από οργανωμένες δραστηριότητες υποστηρικτικής ή ενισχυτικής εργασίας έως την απλή «παραμονή χωρίς δραστηριότητα».
Η ποσοτική έρευνα επιβεβαιώνει αυτή την εικόνα: η μεγάλη πλειονότητα των εκπαιδευτικών δημόσιων σχολείων ανέφερε ότι καταφεύγει σε γενικά φύλλα εργασίας ή σε άσχετες εργασίες, αντί για μια συνεκτική και συμπεριληπτική εκπαιδευτική δραστηριότητα.
Η τεχνολογία αποτελεί θετικό στοιχείο, με μία σημαντική επιφύλαξη
Οι εκπαιδευτικοί όλων των ομάδων συμμετεχόντων ανέφεραν γενικά θετικές και συγκρίσιμες στάσεις απέναντι στα ψηφιακά εργαλεία.
Η μία ουσιαστική διαφοροποίηση που προέκυψε από τη συγκριτική ανάλυση αφορούσε τον βαθμό στον οποίο οι εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι η τεχνολογία είναι χρήσιμη στην πράξη.
Οι εκπαιδευτικοί των μειονοτικών σχολείων αξιολόγησαν τη χρησιμότητα της τεχνολογίας αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με τους εκπαιδευτικούς δημόσιων σχολείων ή τους εκπαιδευτικούς ισλαμικής θρησκείας.
Η διαφορά αυτή πιθανότατα αποτελεί ένδειξη άνισης υλικοτεχνικής υποδομής και όχι διαφορετικής παιδαγωγικής αντίληψης.
Ο προγραμματισμός του ωρολογίου προγράμματος αποτελεί κοινή πρόκληση
Οι δυσκολίες σχετικά με την ένταξη της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης στο ωρολόγιο πρόγραμμα αναφέρθηκαν από όλες τις ομάδες εκπαιδευτικών, με τους εκπαιδευτικούς ισλαμικής θρησκείας να επισημαίνουν το ζήτημα με τη μεγαλύτερη συνέπεια.
Επόμενα Βήματα
Αν εξεταστούν από κοινού, οι δύο ερευνητικές εκθέσεις παρουσιάζουν μια συνεκτική εικόνα: οι εκπαιδευτικοί της Θράκης, σε γενικές γραμμές, είναι πρόθυμοι και παρακινημένοι να εντάξουν ουσιαστικά τους μουσουλμάνους μαθητές στη σχολική ζωή, όμως λειτουργούν μέσα σε ένα σύστημα που παρουσιάζει ελλείψεις ως προς την έγκαιρη στελέχωση, τα σαφή αναλυτικά προγράμματα σπουδών, τα επαρκή εκπαιδευτικά υλικά και τον σταθερό προγραμματισμό.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η θρησκευτική συμπερίληψη περιορίζεται λιγότερο από τις στάσεις των εκπαιδευτικών και επηρεάζεται περισσότερο από τις οργανωτικές συνθήκες, τη διαθεσιμότητα πόρων και τον θεσμικό συντονισμό.
Με βάση αυτά τα τεκμηριωμένα στοιχεία, το έργο θα προχωρήσει πλέον στην ανάπτυξη:
- Πρακτικών εργαλειοθηκών και εκπαιδευτικών ενοτήτων κατάρτισης, οι οποίες θα μετατρέπουν τα ερευνητικά ευρήματα σε άμεσα αξιοποιήσιμους πόρους για τα σχολεία.
- Μιας ψηφιακής πλατφόρμας μάθησης, η οποία θα βασίζεται στα ευρήματα σχετικά με τη χρήση της τεχνολογίας, με ιδιαίτερη έμφαση στη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης για τους εκπαιδευτικούς των μειονοτικών σχολείων.
- Κατευθυντήριου εκπαιδευτικού υλικού σχετικά με τη διαχείριση των απαλλαγών και τον σχεδιασμό αναλυτικών προγραμμάτων, το οποίο θα αντιμετωπίζει τα δομικά κενά που εντοπίστηκαν και στις δύο μελέτες.
Συνδυάζοντας το βάθος των συνεντεύξεων με την ευρύτητα των δεδομένων της έρευνας ερωτηματολογίου, το UPRISE διαθέτει πλέον ισχυρά και διασταυρωμένα ερευνητικά τεκμήρια (τριγωνοποιημένα δεδομένα) για να καθοδηγήσει τα επόμενα βήματά του, μετατρέποντας τη θρησκευτική συμπερίληψη στα σχολεία της Θράκης από μια καλή πρόθεση σε μια πρακτική που υποστηρίζεται από κατάλληλα εργαλεία και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.
Επιπλέον, τα ευρήματα και των δύο εκθέσεων θα δημοσιευθούν και ως επιστημονικά άρθρα, διευρύνοντας την απήχησή τους σε ερευνητές και επαγγελματίες της εκπαίδευσης πέρα από την εταιρική σύμπραξη του UPRISE.
Μείνετε Συνδεδεμένοι
Ακολουθήστε την πορεία του έργου και αποκτήστε πρόσβαση σε όλο το διαθέσιμο δημόσιο υλικό μέσω της ιστοσελίδας του UPRISE:
Μπορείτε επίσης να μας βρείτε στο Facebook και στο LinkedIn, όπου κοινοποιούμε ενημερώσεις, εκδηλώσεις και εκπαιδευτικούς πόρους καθώς αυτοί καθίστανται διαθέσιμοι.
Δήλωση Αποποίησης Ευθύνης Erasmus+
Το έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο του Προγράμματος Erasmus+(Αριθμός Έργου: 2024-1-EL01-KA220-SCH-000248886).
Η παρούσα δημοσίευση αντικατοπτρίζει αποκλειστικά τις απόψεις των συγγραφέων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για οποιαδήποτε χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτή.